Moje dziecko nie robi kupy…….- zaparcia o podłożu psychicznym.

 

Zaparcia nawykowe

Zaparcia nawykowe objawiają się zatrzymaniem stolca. Są to zaparcia o podłożu psychicznym. Dziecko wstrzymuje stolec z powodu utrwalonej obawy przed wypróżnieniem. Zaparcie nawykowe spowodowane są czynnikami psychogennymi tj.:

-wstydem czy skrępowaniem ( „moja” kupa jest brzydka, kupa śmierdzi; „a jak ktoś wejdzie do  ubikacji?”) ;

-niechęcią do obcych (np. przedszkolnych) toalet;

-pośpiesznym wykonywaniem czynności higienicznych (za mało czasu na wypróżnienie);

-nieprzyjemnym doświadczeniem, np. bolesnym oddawaniem stolca - dziecko powstrzymuje więc wypróżnianie, przez co kupka jest twardsza, a jej wydaleniu znowu towarzyszy ból - błędne koło się zamyka;

-presją wywieraną przez rodziców, którzy np. uczą dziecko korzystania z nocnika i wciąż mówią „tylko” o kupie;

-trudną sytuacją, która powoduje u dziecka napięcia, stres, lęk;

Co ważne, zaparcia nawykowe nie są spowodowane zmianami chorobowymi w obrębie przewodu pokarmowego czyli mimo, że z medycznego punktu widzenia dziecko jest zdrowe, problem z kupą nadal się utrzymuje . Najczęściej pojawiają się w dwóch momentach życia dziecka – gdy uczy się robić kupkę do nocnika lub gdy rozpoczyna naukę w przedszkolu, w którym samo będzie korzystało z toalety.

Zaparcia nawykowe u dzieci: objawy

Objawy zaparć nawykowych u dzieci nie różnią się od objawów zaparć będących wynikiem np. niewłaściwej diety. Objawy są te same, a jedynie przyczyna zupełnie inna.  Do objawów należą :

- ból brzuszka;

- uczucie ciężkości i „przepełnienia”;

-senność;

-rozdrażnienie, płaczliwość;

-oddawanie stolców silnie cuchnących, suchych i zbitych, nierzadko z domieszką śluzu, ciemnobrązowych.

W przypadku zaparć nawykowych dość charakterystyczne jest niepodejmowanie przez dziecko prób skorzystania z toalety oraz silny opór, gdy namawiają je do tego rodzice. Rodzic widzi, że dziecko ma potrzebę wypróżnienia się , ale dziecko zaprzecza lub wręcz ucieka i wpada w histerię.

Zaparcia nawykowe u dzieci: leczenie

Zaparcia nawykowe u dziecka łatwo się utrwalają. Utrwala się rozdęcie odbytnicy oraz zmniejsza czucie wypełnienia jelita. Choć jelita wymagają wypróżnienia, dziecko wcale tego nie odczuwa. Poza tym zbyt długo zalegający stolec dodatkowo zagęszcza się, co podczas wypróżniania powoduje ból, a więc dziecko nadal nie chce korzystać z toalety. Dlatego w przypadku zaparć nawykowych u dziecka warto jak najszybciej zareagować.

Co może zrobić rodzic ?

1.     Rozmowa z dzieckiem o trudnościach, ale bez namawiania go do zrobienia kupy.

2.     Konsultacja z pediatrą, celem wykluczenia podłoża chorobowego zaparć.

3.     Dieta, która przyspieszy potrzebę skorzystania z toalety. Warto rozważyć także pomoc dietetyka który, opracuje odpowiednią (dopingującą przemianę materii) dietę dla dziecka.

4.     Konsultacja z psychologiem, który pomoże ustalić przyczynę zaparć oraz zaproponuje odpowiednią psychoterapię.

Pomoc psychologa- wywiad, psychoedukacja

Psycholog rozmawia z rodzicami na temat rozwoju czynności regulowania wypróżniania się u dzieci. Stara się ocenić, czy występują jakieś odchylenia od tzw. normy. Dziecko w wieku trzech, czterech lat zazwyczaj rozwija już prawidłowe nawyki związane z wypróżnianiem się. Rozpoznaje potrzebę oddania stolca, siada na nocnik lub deskę sedesową. Czynność ta może przebiegać już w miarę regularnie. Należy jednak pamiętać, że nie każde dziecko wypróżnia się codziennie. Maluch może ujawniać swój indywidualny rytm w tym zakresie. Następnie wspólnie z rodzicami należy prześledzić przebieg treningu czystości u dziecka. Jakie doświadczenia są z nim związane? Czy problem istniał od początku, czy pojawił się niedawno? Jakie sytuacje w życiu dziecka i rodziny temu towarzyszyły?

Jeśli zaparcie i związane z nim zanieczyszczanie się kałem oraz odmowa załatwiania się w toalecie są problemem istniejącym „od zawsze”, wówczas zaleca się przeprowadzenie treningu czystości od samego początku.


Pomoc psychoterapeuty- leczenie emocji i relacji

Czasami psycholog rozpoznaje, że problem nawykowych zaparć u dziecka wynika z pewnych trudności w życiu rodzinnym. Wówczas konieczna może być pomoc specjalistyczna w postaci psychoterapii lub terapii psychologicznej. Podczas regularnych spotkań rodziny i dziecka z terapeutą prowadzone są odpowiednio zaplanowane oddziaływania oraz ćwiczenia. Mają one na celu między innymi: oswojenie się z problemem i odbarczenie dziecka, a także rodziców, od destrukcyjnych, negatywnych uczuć, w szczególności poczucia winy. Terapeuta zajmuje się emocjami i relacjami w rodzinie dziecka. Podejmowana jest wspólna praca nad umiejętnością otwartego i konstruktywnego wyrażania emocji, a także prawidłową komunikacją. Rozwijane są techniki wychowawcze rodziców, opracowuje się optymalny system nagradzania i karania. Poprzez wyciszenie emocji i niezwracanie nadmiernej uwagi na problem, spokój, opanowanie, brak nacisków, akceptację dziecka, unikanie odreagowywania na dziecku złości i lęku, pojawiających się w kontekście problemu, rodzice tworzą klimat i warunki sprzyjające procesowi „leczenia”, czyli opanowania przez dziecko prawidłowych nawyków.

W terapii przypatrujemy się, czy dziecko osiąga jakieś „korzyści” ze swoich objawów, czy poprzez takie zachowanie nie chce wpłynąć na rodzica. Zalecane jest obdarzenie go uwagą, której potrzebuje, w innych sytuacjach, nie tylko wówczas, gdy odmawia korzystania z toalety. Postępowanie terapeutyczne w stosunku do dziecka powinno mieć zatem charakter kompleksowy, tj. łączyć terapię medyczną z oddziaływaniami psychologicznymi, obejmującymi zazwyczaj cały system rodzinny, nie tylko samo dziecko. Wtedy terapia jest skuteczna.

Pozdrawiam

Krystyna Zelek